'Liber Trotula'

Laatmiddeleeuwse vrouwengeneeskunde in de volkstaal

Handschrift, 15de eeuw, papier, 18 f°.
Provenance: Isaac De Meyer (1786-1861)
Brugge, Openbare Bibliotheek, ms. 593

 

Een heel bijzonder handschrift van de Openbare Bibliotheek Brugge is het zogenaamde Liber Trotula (ms. 593). Dit laatmiddeleeuwse manuscriptje bevat een tekst in de volkstaal over vrouwengeneeskunde. De anonieme auteur - het werk wordt toegeschreven aan de vrouwelijke arts Trota uit Salerno - heeft het vooral over de baarmoeder, menstruatie, onvruchtbaarheid en bevallingen.

Het Liber Trotula staat voor een lange traditie van praktijkgerichte, medische handboeken die teruggaan op een Latijnse tekst uit de 12de eeuw. Binnen deze traditie vormt het Brugse handschrift, samen met een handschrift in Kopenhagen en een in Hamburg, een aparte groep. De vertaling in het Nederlands kwam wellicht in de late middeleeuwen in westelijk Vlaanderen tot stand.

Het Brugse handschrift is op papier en ook het schrift, de illustraties en de vorm vertonen een zekere eenvoud. Dat dit sober en klein handschrift bewaard bleef, is onder meer te danken aan dokter Isaac De Meyer (1786-1861), die het in de 19de eeuw kon verwerven. De Meyers bijzonder waardevolle collectie verloskundige boeken werd in 1874 door zijn zoon aan onze bibliotheek geschonken.

Wat volgt is een digitale publicatie die wordt vergezeld door een nieuwe teksteditie. Deze editie is het werk van Jojanneke Hulsker die hiermee en onder leiding van professor Orlanda Lie haar Masteropleiding ‘Middeleeuwse Studies’ aan de Universiteit van Utrecht afrondde.

Ze werkte voor www.historischebronnenbrugge.be haar editie bij tot een voor een breder publiek toegankelijke kritische editie.